Işte doları düşüren 7 neden

Dolar 1.28 YTL ile Mart 2005'teki düzeyine gerilerken, faiz 30 puan düştü. Borsa ise YTL bazında 48 bin 680 puanla tarihi rekora imza attı Seçim sonrası faizin ineceğini düşünen yatırımcılar dolarını bozdu, Hazine'nin seçimden önce son yüklü ihalesine akın etti..

Büyümenin rekor kırmasının ardından enflasyonun da eksi çıkması Hazine ihalesine hücuma neden oldu. Dolarını bozan yatırımcı bono almaya koştu. Bu da doları 27 ay önceki fiyatı olan 1.28 YTL'ye düşürdü. Faiz de 30 baz puan düşerek son bir yılın en düşük seviyesini buldu.

 Hazine'nin yeni gösterge kâğıdı olan bono ihalesinde faiz yüzde 18.10'dan 17.80'e geriledi. Bir önceki ihalede yüzde 18.43 faiz ödeyen Hazine, bu ihalede 17.80 ile faiz yükünü yarım puandan fazla aşağı çekmiş oldu. Hazine bugün piyasaya ve kamu kuruluşlarına yapacağı toplam 7,4 milyon YTL iç borç geri ödemesine karşılık piyasadan ve kamudan, ROT satışı ve ihaleler yoluyla itfasının oldukça üzerinde toplam 8,5 milyar YTL borçlandı.

Hazine, kamu kuruluşları hariç piyasadan 5.3 milyar YTL borçlanmasına yaklaşık 20 milyar YTL teklif geldi. Uzmanlar, seçim öncesi Hazine'nin başka yüklü ihalesi olmadığına dikkat çekerek yatırımcıların yüksek faizden yararlanmak istediklerini belirtiyorlar.

TEK PARTİ BEKLENTİSİ
Önceki gün büyümenin yüzde 6.7 ile beklentilerin üstünde gelmesinin ardından enflasyon rakamının eksi gelmesinin yanı sıra piyasalarda seçim sonrasında tek parti iktidarı olacağına dair beklentilerin artması dolar ve faizin düşmesinde başrol oynadı. Dış piyasalarda da Amerikan Merkez Bankası Fed'in geçen hafta faiz artırmaması ve aynı yönlü açıklamaları doları bütün dünya paraları karşısında inişe geçirdi. Euro dolar paritesinin son 7 haftanın en yükseği olan 1.36'ya yükselmesi doların değer kaybını artırdı.

 

YTL DÜNYA ÜÇÜNCÜSÜ
Ancak son iki yıldır süren doğrudan yabancı yatırımların da etkisiyle artan portföy yatırımları ile dolar karşısında hızlı bir yükseliş yaşayan YTL dünkü hareketin ardından dünya rakoru da kırdı. YTL, son bir yılda dolara karşı yüzde 19.5 değer kazanarak dünyada dolar karşısında değer kazanan üçüncü para oldu. Birinciliği yüzde 26.3 ile Kolombiya Pesosu, ikinciliği ise

Yeni Zelanda doları yüzde 22 ile sağladı. YTL son atağı ile 5 sıra birden yükseldi, daha önceki rakibi Macar Forinti'ni de geçti ve üçüncü oldu. Seçim sonrası son 5 yıl incelendiğinde de doların YTL karşısında yüzde 27.2 değer kaybettiği görülüyor. Euro ise 5 yılda TL'ye karşı yüzde 3.4 arttı. Dolar ve Euro'nun eşit olarak alındığı euro-dolar sepeti bazında da 5 yılda Türk Lirası'nın yüzde 9.4 değer kazandığı görülüyor.

Oysa kriz yılı olan 2000'den 2002'ye kadar TL, dolar karşısında yüzde 53.3, Euro karşısında yüzde 51.2, sepete karşı da yüzde 52.3 değer yitirmişti. 2001'den 2002'ye kadar ise dolar yüzde 11,6, Euro yüzde 25.9, dolar-Euro sepeti ise yüzde 19.1 artmıştı.

* Geçen hafta Amerika enflasyonu beklentiler doğrultusunda yüzde 0.1 ile düşük geldi.

* Fed de faiz artırmadı ve artırmayacağına yönelik sinyal verdi.

* Büyüme rakamı beklentilerin üstünde yüzde 6.7 olarak geldi.

* Enflasyon eksiye döndü aylık eksi 0,24 yıllık yüzde 8.60 oldu.

* Düşük enflasyon faizin ineceğine olan beklentiyi güçlendirdi.

* Piyasalarda tek parti beklentisi güç kazandı.

* Yatırımcılar, enflasyon ve büyüme rakamlarının ardından tek parti ile 'seçim sonrası faiz düşer' diye Hazine'nin seçim öncesi tek yüklü ihalesine koştu. Dolar bozdurdu.

FAİZ ve dolardaki düşüş seçim sonrasında faizin düşeceğine yönelik beklentileri artırırken, Merkez Bankası'nın faiz indireceğine yönelik beklentileri de kamçıladı. Akbank Genel Müdür Yardımcısı Reşit Toygar, "Seçimden sonra 16 bileşiklerini görebiliriz. Beklentimiz, Merkez Bankası'nın gecelik faizi bu yıl sonunda 16.75'e 2008 sonunda ise yüzde 14.5'e çekmesi" diye konuştu. Ancak bazı uzmanlar Merkez'in temmuz ve ağustos enflasyon rakamlarını da görmek isteyeceğini, faiz indiriminin bu iki ay enflasyon rakamına bağlı olduğunu ifade ediyorlar

Beklentilerin iyileşmesinin rekor kırdırdığı diğer alan borsa oldu. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Endeksi dün yurtdışı piyasalardaki olumlu gelişmeler, içeride iyileşen enflasyon beklentileri ve büyüme rakamlarının ivmesiyle rekor kırdı. Borsa dün 949 puan ve yüzde 1.99 yükselerek, 48 bin 680 puandan kapatarak YTL bazında tarihi zirve yaptı. İMKB'de toplam işlem hacmi 1.86 milyar YTL olarak gerçekleşirken, Endeksin seans içinde gördüğü zirve 48 bin 826 puan oldu.

Borsa en son rekor seviyesini 26 Nisan'da 48 bin 569 puana ulaşarak gerçekleştirmişti. 28 Haziran 2007 tarihinde ABD Merkez Bankası (Fed) faiz artıramayacağı yönündeki mesajları ile dünya borsaları altı günlük düşüşe son vermiş ve toparlanma sürecine girmişti. 28 Haziran - 3 Temmuz tarihleri arasında İMKB 100 Endeksi gelişmiş ve gelişmekte olan ülke borsaları arasında en çok değer kazanan borsa olurken, İMKB'nin 4 günlük artışı yüzde 5.1 oldu. İngiltere'de işlem gören FTSE 100 aynı dönemde yüzde 0.2 değer kaybedereken, Paris Borsası yüzde 1.1 yükseldi, Frankfurt Borsası ise yüzde 1.5 yükseldi. Brezilya Borsası ise yine aynı tarihlerde yüzde 2.9 değer kazandı.

AK Parti Gaziantep Milletvekili Adayı Mehmet Şimşek, "Düşük kur; bizim bilerek, arzulayarak sahiplendiğimiz bir şey değil'' dedi. Türkiye'de yeni bir büyüme paradigmasına doğru epey adım atıldığını ifade eden Şimşek, Türkiye'de 1990'lı yıllarda düşük olan toplam faktör verimliliğinin, son 4 yılda ciddi bir çıkış kaydettiğini, Türkiye'nin, yaptığı çıkışla İrlanda gibi başarılı bir ülkeyi yakaladığını belirtti.

Şimşek, sürdürülebilir yüksek büyümeyi bir patikada yürütmeleri için fiyat istikrarının mutlaka sağlanması gerektiğini, hedeflerinin enflasyonu önümüzdeki 3 - 4 yılda yüzde 4'ler seviyesine çekmek olduğunu kaydetti. Şimşek, "Türkiye'de herkes 'düşük kur, yüksek faiz politikası var' diyor. Düşük kur, yüksek faiz var ama öyle bir politika yok. İmkânsız üçlü diye bir değişken var. Aynı anda üç değişkeni kontrol edemiyorsunuz. Düşük kur, bizim bilerek, arzulayarak sahiplendiğimiz bir şey değil'' diye konuştu. Şimşek, "Bugün seçimler aradan çıksın, istikrarın devam edeceğine ve cari açığın sürdürülebileceğine dair kanı oluşsun, reel faizler hızlı bir şekilde iner'' dedi

"TÜRKİYE'NİN global hareket içinde önemli bir rolü bulunuyor. Dövizdeki satış, bonodaki alış ve borsaya yansımalara baktığınızda gelişmekte olan ülkeler ile birlikte bir hareket olduğunu gözlemliyoruz. Macaristan Forinti de, Brezilya Real'i de YTL ile aynı eğilimi gösteriyor. Carry trade'in merkezi olarak kabul edilen Yen'de Euro'ya karşı bir güçlenme olmadığı sürece bir tehlike görülmüyor. Piyasalar temel verilerle çok ilgilenmiyor.

Ciddi anlamda global likidite kendine güven ve daha fazla kazanç arıyor. Piyasalar son dönemlerde yerel verilerden çok teknik davranış kalıplarına önem veriyor. Enflasyon hala yükselme trendini devam ettiriyor, seçimler ve siyasi belirsizlikler bile piyasalara sınırlı etki yapıyor. Dolar YTL paritesinde volatilite arttı. Dolar bugün itibariyle 2005 ilk yarısına geri dönerek, taban fiyatı gördü."

"DOLARDAKİ bu düşüşün parite kaynaklı olduğunu düşünüyorum. Euro-dolar paritesinin son 1.5 aylık geçmişine bakarsak parite 1.36'nın altında kaldı. Dün gerçekleştirilen Hazine satışlarının da beklentilerin üstünde olması ile yatırımcı yeni kâğıtta pozisyon almak için döviz sattı. Olumlu enflasyon beklentisi ile gösterge niteliğindeki kâğıda ilgiyi artırdı. Seçimlere kadar dolarda bir hareketlenme beklenmiyor. Seçimden sonra ise kısa vadeli hareketler gözlenebilir."

DOLARDA satış baskısı yaşandı. Paritenin gerilemesiyle dolar 1.2940 YTL seviyelerine geldi. Hem gelişmiş hem de gelişmekte olan piyasalara para girişi devam ediyor. Yurtdışındaki olumlu hava bizde de kendini gösterdi. Seçimler öncesi siyasi belirsizlikler bile göz önünde bulundurulmuyor. Tarım fiyatlarının etkisiyle enflasyonda da olumlu beklentilerin olması piyasalar için önemli. Yurtdışı piyasaların kapanışları önemli bir kriter. Herhangi bir olumsuzlukta teknik olarak satışlar gelebilir."