Türkiye genelinde 81 ilde eş zamanlı gerçekleştirilen basın açıklamalarında inşaat mühendisleri, mesleklerinin giderek değersizleştirildiğini ve mühendislik hizmetlerinin kamusal sorumluluk olmaktan uzaklaştırıldığını dile getirdi. Bingöl'deki açıklama ise TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Bingöl Yönetim Kurulu öncülüğünde Kent Meydanı'nda gerçekleştirildi.

İnşaat mühendisleri adına basın açıklamasını yapan Ayetullah Keskin, mühendislik hizmetlerinin yalnızca bir imza veya evrak işlemine indirgenemeyeceğini belirterek, mesleğin doğrudan insan hayatıyla ilgili bir sorumluluk taşıdığını vurguladı.

Türkiye'nin köprülerini, barajlarını, yollarını, konutlarını, okullarını ve hastanelerini inşa eden mühendislerin bilimsel bilgi ve mesleki deneyimlerinin geri plana itildiğini ifade eden Keskin, yıllardır izlenen politikaların mühendislik emeğini değersizleştirdiğini savundu.

Keskin, açıklamasında “Sabrımız tükendi” ifadesini kullanarak, mühendislik hizmetlerinin kimi zaman yalnızca imza ve evrak prosedürü olarak görüldüğünü belirtti. Bu yaklaşımın yalnızca mühendisleri değil, doğrudan toplumun güvenliğini de ilgilendirdiğini kaydetti.

“Daha kaç deprem yaşamamız gerekiyor?”

Açıklamanın en dikkat çekici bölümlerinden biri Türkiye'deki yapı güvenliği ve deprem gerçeğine ilişkin değerlendirmeler oldu.

Türkiye'nin bir deprem ülkesi olduğunu hatırlatan Keskin, depremlerin yıkıcı sonuçlarının bilimsel planlama, nitelikli mühendislik hizmetleri ve bağımsız yapı denetimiyle azaltılabileceğini ifade etti.

Buna karşın ülkenin güncel, kapsamlı ve kamuoyuyla paylaşılmış bir yapı stoku envanterinin hâlâ bulunmadığına dikkat çekilen açıklamada, milyonlarca vatandaşın oturduğu binanın güvenli olup olmadığını bilmeden yaşamını sürdürdüğü belirtildi.

İmar aflarıyla mühendislik hizmeti almamış veya projesine aykırı yapılara teknik güvenlik incelemesi yapılmadan hukuki statü kazandırıldığı ifade edilirken, yapıların kullanım süresi boyunca yeterince denetlenmediği de kaydedildi.

Açıklamada, yapıların taşıyıcı sistemlerine sonradan yapılan müdahalelerin ve zaman içerisinde oluşan hasarların sistematik biçimde takip edilmesi gerektiği vurgulandı.

Keskin'in açıklamasında şu soru özellikle öne çıktı:

“Yaşadığımız binaların güvenli olup olmadığını öğrenmek için daha kaç deprem yaşamamız, daha kaç can kaybetmemiz gerekiyor?”

Güvenli bir yapıda yaşamanın ayrıcalık değil, temel bir insan hakkı olduğu belirtilerek vatandaşların satın alacakları, kiralayacakları veya içerisinde yaşadıkları binaların güvenliğine ilişkin bilgiye erişebilmesi gerektiği ifade edildi.

Mühendislerin ekonomik sorunları da gündemde

Basın açıklamasında yalnızca yapı güvenliği değil, inşaat mühendislerinin çalışma hayatında karşılaştığı ekonomik ve mesleki sorunlar da ayrıntılı şekilde ele alındı.

Kamuda görev yapan mühendislerin ağır teknik, hukuki ve mali sorumluluklar üstlenmelerine rağmen ücret ve özlük hakları bakımından kayıplar yaşadığı belirtildi. Ek gösterge, özel hizmet tazminatı, ek ödemeler ve emekliliğe yansıyan hakların iyileştirilmesi istendi.

Özel sektörde çalışan mühendislerin ise düşük ücret, uzun çalışma saatleri, karşılığı ödenmeyen fazla mesai ve güvencesiz istihdam sorunlarıyla karşı karşıya olduğu kaydedildi.

Mühendislerin sigorta primlerinin gerçek ücretleri üzerinden yatırılmaması ve çalışma günlerinin eksik gösterilmesinin sosyal güvenlik haklarında kayıplara yol açtığına dikkat çekildi.

Açıklamada ayrıca genç mühendislerin işsizlik ve gelecek kaygısı yaşadığı, emekli mühendislerin ise yetersiz aylıklar nedeniyle insanca yaşam koşullarından uzaklaştığı ifade edildi. Kadın mühendislerin istihdam, ücret ve mesleki ilerleme alanlarında karşılaştıkları ayrımcılığın da ortadan kaldırılması istendi.

“Her şantiyeye bir şef” talebi

İnşaat mühendislerinin dikkat çektiği bir diğer konu şantiye şefliği ve yapı denetim sistemi oldu.

Şantiye şefliğinin yapı üretiminin her aşamasında fiilen ve sürekli yürütülmesi gereken bir mühendislik hizmeti olduğu belirtilerek, aynı mühendisin birden fazla şantiyede görevlendirilmesine son verilmesi talep edildi.

Açıklamada, “Her şantiyeye bir şef” anlayışının hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanırken, şantiye şeflerinin ücret, sözleşme, mesleki bağımsızlık ve hukuki güvencelerinin sağlanması istendi.

Yapı denetim sisteminin de maliyet baskısından kurtarılması gerektiği ifade edildi. Denetim hizmetlerinin müteahhitlerden mali ve idari açıdan bağımsız olması, denetim görevini yapan mühendislerin ise baskı, tehdit ve şiddete karşı korunması çağrısında bulunuldu.

Taleplerini Meclise ve bakanlıklara ilettiler

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası, açıklamasında mesleğin geleceği ve toplumun güvenli yaşam hakkı için bir dizi talebi de kamuoyuyla paylaştı.

Bu kapsamda mühendislik hizmetlerine uygun asgari ücret belirlenmesi, SGK bildirimlerinin gerçek ücret ve meslek kodları üzerinden yapılması, kamuda liyakatin esas alınması ve mühendis istihdamının artırılması istendi.

Genç mühendislerin işsizliğini azaltacak politikaların uygulanması, emekli mühendislerin aylıklarının iyileştirilmesi ve mesleki deneyim ile uzmanlaşmayı esas alan Yetkin Mühendislik sisteminin yasalaştırılması da talepler arasında yer aldı.

Bunun yanında yapı stoku envanterinin çıkarılması, riskli binaların bilimsel yöntemlerle belirlenmesi, kentsel dönüşümün rant yerine can güvenliği ve sosyal adalet temelinde yürütülmesi gerektiği belirtildi.

“Sorunlarımızın tespit edilmesini değil, çözülmesini istiyoruz”

Bir süredir “Talebimiz Geleceğimiz” kampanyası kapsamında şantiyelerde, proje bürolarında, yapı denetim kuruluşlarında, kamu kurumlarında ve üniversitelerde meslektaşlarıyla bir araya geldiklerini belirten oda yönetimi, sorun ve taleplerini ilgili kurumlara, karar vericilere ve TBMM'ye ilettiklerini açıkladı.

Türkiye'nin 81 ilinden eş zamanlı seslenen inşaat mühendisleri, artık sorunların yalnızca tespit edilmesini değil, çözülmesini istediklerini belirterek TBMM'yi, ilgili bakanlıkları ve kamu kurumlarını sorumluluk almaya çağırdı.

Açıklamanın sonunda mühendislik emeğinin korunmasının aynı zamanda kamu yararının ve halkın yaşam hakkının korunması anlamına geldiği vurgulandı.